Η βίαιη επικοινωνία σε καιρό κρίσης

01.07.2015
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Από Καθημερινή, (17 Ιανουαρίου 1979)
Από Καθημερινή, (17 Ιανουαρίου 1979)

Τις τελευταίες μέρες γράφονται και δημοσιεύονται αναρίθμητες πολιτικές αναλύσεις και προβλέψεις για όσα διαδραματίζονται κυρίως εντός των ελληνικών συνόρων. Ωστόσο οι ψυχολογικές διεργασίες που συντελούνται αυτή την στιγμή στην ελληνική κοινωνία προφέρονται για μια ψυχολογική ανάλυση της επικοινωνιακής έντασης καταλήγοντας σε ορισμένα χρήσιμα έως και θεραπευτικά συμπεράσματα.

 

 

 

 

Χρησιμοποιώντας τη θεωρία της "μη βίαιης επικοινωνίας" του Marshall Rosenberg ας προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε την παρατήρηση της αύξησης λεκτικής βίας στην επικοινωνία μέσα από τα διάφορα φόρουμ στο διαδίκτυο. Συγκεκριμένα, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το πως έχει μετατραπεί ο λόγος προνομιούχων -οικονομικά ή μορφωτικά- ανθρώπων οι οποίοι συνήθιζαν να επικοινωνούν στα εν λόγω φόρουμ επιδεικνύοντας ένα "επίπεδο πολιτισμού" και μία προσπάθεια για χρήση επιχειρημάτων για να στηρίξουν τις διάφορες απόψεις τους. Είμαι σχεδόν σίγουρος —ομολογώ ότι δεν έχω στα χέρια μου αυτό το δεδομένο— ότι μία λεξιλογική ανάλυση θα αποκάλυπτε και εμπειρικά την στροφή σε μία πιο βίαιη επικοινωνία, ειδικά από κοινωνικές ομάδες που δεν συνήθιζαν τέτοιες συμπεριφορές.

Ο στιγματισμός αναγκών πέρα από το "ψωμί, παιδεία, ελευθερία" καθιστά δύσκολη την έκφραση και ειλικρινή υπεράσπισή τους, γεγονός που οδηγεί σε συμπεριφορές λεκτικής (και μη) βίας

 

Σύμφωνα με τη "μη βίαιη επικοινωνία", μία επικοινωνιακή διαδικασία μεταξύ δύο πλευρών γίνεται πιο βίαια όσο οι συνομιλητές δεν καταφέρνουν να εκφράσουν επαρκώς τις πραγματικές τους ανάγκες. Έχει αποδειχθεί ότι παρά τη δυνατότητα του ανθρώπου για μετάδοση λογικών προτάσεων και συμπερασμάτων, σε ένα συντριπτικό ποσοστό η λεκτική μας επικοινωνία, σε οποιοδήποτε επίπεδο και για οποιοδήποτε σχεδόν θέμα, έχει ως κύριο στόχο την έκφραση αναγκών. Η βία εμφανίζεται όταν οι συνομιλητές, για οποιονδήποτε λόγο, δεν επικοινωνούν άμεσα τις πραγματικές τους ανάγκες και επιχειρούν να μεταθέσουν το κέντρο της προσοχής μακριά από τους ίδιους. Για παράδειγμα: Το "είσαι αναίσθητος και εαυτούλης" είναι στην πραγματικότητα "θα ήθελα να μου δίνεις περισσότερη προσοχή και κατανόηση", το "είσαι ανεύθυνος και τεμπέλης" είναι στην πραγματικότητα "έχω αληθινή ανάγκη τα λεφτά που σου δάνεισα και θα ήθελα να σε δω να κάνεις ό,τι περνάει από το χέρι σου για να με ξεπληρώσεις" κ.ο.κ.

 

Αυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε σε μία κατάσταση όπου για πρώτη φορά τίθενται σε κίνδυνο (αληθινό ή επίπλαστο) η κάλυψη αναγκών που ως τώρα θεωρούνταν δεδομένη από μία μεγάλη μερίδα της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό που ουσιαστικά απειλείται είναι ένα lifestyle που έχει καθιερωθεί με χαρακτηριστικά ψυχολογικού εθισμού στη σύγχρονη δυτική κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτές οι σύγχρονες ανάγκες χαρακτηρίζονται συνήθως ως λιγότερο σημαντικές ή λιγότερο άμεσες σύμφωνα με την πυραμίδα ιεράρχησης αναγκών και είναι, ως εκ τούτου, πιο δύσκολο να εκφραστούν με ευθύτητα και ειλικρίνεια. Για παράδειγμα, είναι δύσκολο να εκφράσω την ανάγκη μου να κάνω συχνά αεροπορικά ταξίδια αναψυχής και να μπορώ να αγοράζω το τελευταίο μοντέλο κινητού, ειδικά όταν γνωρίζω πως συνάνθρωποί μου περιμένουν στις ουρές για συσσίτιο. Αντί αυτού μπορεί να κατηγορήσω τους "χαραμοφάηδες" που ζούσαν μια ζωή από το δημόσιο, χωρίς να μπορώ να αντιληφθώ από ποιες μη εκφρασμένες ανάγκες μου πηγάζει αυτή η ανεξέλεγκτη επιθετικότητα.

 

Εδώ όμως βρίσκεται η παγίδα. Μία ανάγκη δεν είναι ποτέ ντροπή. Είναι η πραγματικότητα αυτού που την βιώνει. Ο στιγματισμός αναγκών πέρα από το "ψωμί, παιδεία, ελευθερία" καθιστά δύσκολη την έκφραση και ειλικρινή υπεράσπισή τους, γεγονός που οδηγεί σε συμπεριφορές λεκτικής (και μη) βίας. Αντιθέτως, η πρωτόγνωρη αυτή απειλή του καθιερωμένου lifestyle μπορεί και πρέπει να αντιμετωπισθεί ως μία εξαιρετική ευκαιρία να κοιτάξουμε κατάματα τους φόβους και τις ανησυχίες μας και να αναρωτηθούμε από ποιες πραγματικές ανάγκες πηγάζουν. Αντικρίζοντας με ειλικρίνεια τις ανάγκες πίσω από μία έντονα συναισθηματική αντίδραση ξεκινάει ένα ταξίδι αυτογνωσίας που θα με οδηγήσει με ακρίβεια σε μία βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών που χρησιμοποιώ για να καλύψω τις ουσιαστικότερες πανανθρώπινες ανάγκες για αγάπη και πνευματική εκπλήρωση. Ας αναλογιστούμε λοιπόν αυτήν τη θαυμάσια ευκαιρία την επόμενη φορά σου θα αισθανθούμε φόβο και ανασφάλεια και πριν ξεστομίσουμε το επόμενο "αλήτες", "καθάρματα" και τα λοιπά.

 

 

Δώστε το σχόλιο σας ...