Διαρροή εγκεφάλων (brain drain) αλά “bagazierus”

31.05.2013
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Διαρροή εγκεφάλων (brain drain) αλά “bagazierus”
Credit © European Union, 2013

Τραγική ειρωνεία αποτελεί σήμερα μια παλιότερη διαφήμιση γνωστής τηλεφωνικής εταιρείας που παρουσίαζε δυο «φιλόσοφους» να ταξιδεύουν σε μπαγκαζιέρα λεωφορείου. Αυτή η πραγματικά έξυπνη διαφημιστική ιδέα παρουσιάζει με τον καλύτερο τρόπο τη ζωή και τις εναλλακτικές των νέων επιστημόνων στη χώρα μας.

 

Ο υπερπληθυσμός επιστημόνων σε μια διαλυμένη οικονομία -με δεδομένο βέβαια ότι όλα μπορούν να γίνουν και χειρότερα- έχει οδηγήσει εν έτει 2013 τους περισσότερους απ’ αυτούς να «ψάχνουν μπαγκαζιέρα», ως άφραγκοι, για να φύγουν. Μια δουλειά στο εξωτερικό αποτελεί «την ευχή του μαγικού λυχναριού» για τη συντριπτική πλειοψηφία των νέων με πτυχία, μεταπτυχιακά και διδακτορικά διπλώματα στην Ελλάδα. Η μετανάστευση ξαναζεί και, το δίχως άλλο, η καλύτερη επιχειρηματική κίνηση του μέλλοντος είναι η επανανηολόγηση του πλοίου «ΠΑΤΡΙΣ», που κουβαλούσε στρατιές μεταναστών στην Αυστραλία την δεκαετία του ’50!

 

 Πέραν όμως της χιουμοριστικής προσέγγισης το φαινόμενο της «διαρροής/αποστράγγισης εγκεφάλων» (brain drain) -όπως ονομάζεται η ροή επιστημόνων από τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες προς τις αναπτυγμένες- ουσιαστικά καταστρέφει σήμερα το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας, στο οποίο υποτίθεται ότι θα βασιστεί η πολυπόθητη ανάπτυξη. Περισσότεροι από 100.000 νέοι Έλληνες επιστήμονες ήδη ζουν και εργάζονται εδώ και χρόνια στο εξωτερικό (βλ. δημοσίευμα της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» ). Και αλήθεια, ποιος μπορεί να βρεθεί να κατηγορήσει τους επιστήμονες που φεύγουν σήμερα ή που θέλουν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα για μια δουλειά στην αλλοδαπή; Ή – για να το θέσω διαφορετικά- σε ποια χώρα να μείνουν; Εκεί όπου έδωσαν κομμάτι από τη ζωή τους για να τελειώσουν το πολυτεχνείο ή τη νομική και που αμείβονται με χρήματα λιγότερα από όσα παίρνει ένας ταμίας στο super market; Εκεί που δουλεύεις σαν είλωτας και στα νοσοκομεία υπάρχουν «ράντσα»; Ή μήπως υπάρχει κάποια ελπίδα ανάκαμψης;

 

Ενδεικτικό της απογοήτευσης των νέων πτυχιούχων απο τις περιορισμένες δυνατότητες εύρεσης ικανοποιητικής εργασίας στη χώρα τους είναι το γεγονός ότι το 47,3% των ατόμων που πήραν όλα τα πτυχία τους στην Ελλάδα δεν αναζήτησαν καθόλου δουλειά στη χώρα

 Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από την Ερευνητική Μονάδα Περιφερειακής Ανάπτυξης και Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας -από  15.5.2009 έως 15.2.2010- με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Λόη Λαμπριανίδη σε δείγμα 2.734 Ελλήνων πτυχιούχους ανώτερων και ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οι οποίοι έχουν εργαστεί στο εξωτερικό για τουλάχιστον ένα χρόνο: «Οι αμοιβές εργασίας αυτών που έχουν επιστρέψει στην Ελλάδα είναι πολύ κατώτερες σε σχέση με όσους εξακολουθούν να δουλεύουν στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα, από όσους ζουν σήμερα στην Ελλάδα το 39,4% έχουν εισόδημα μικρότερο από 25.000 ευρώ και 34,4% μεγαλύτερο από 40.000 ευρώ. Πολύ διαφορετική είναι η εικόνα για όσους ζουν στο εξωτερικό, καθώς μόνο ποσοστό 9,2% έχει εισόδημα μικρότερο από 25.000 ευρώ, ενώ το 68,4% έχει εισόδημα μεγαλύτερο από 40.000 ευρώ». Αναφέρεται ακόμα ότι «η ένταση της απογοήτευσης των πτυχιούχων για τη δυνατότητα εύρεσης ικανοποιητικής εργασίας στην Ελλάδα φαίνεται και από το γεγονός ότι 47,3% των ατόμων που πήραν όλα τα πτυχία τους στην Ελλάδα δεν αναζήτησαν καθόλου δουλειά στη χώρα».

 

 Για να απαντήσουμε στο ερώτημα που τέθηκε ανωτέρω, ελπίδα ανάκαμψης δεν φαίνεται να υπάρχει. Κι αυτό γιατί ακόμη και αυτό το φαινόμενο της υπερπαραγωγής επιστημόνων στην Ελλάδα και μετά της διαρροής εγκεφάλων έχει εξήγηση: Η βασική αιτία της διαρροής εγκεφάλων είναι ότι η Ελλάδα δεν παράγει σύνθετα προϊόντα και υπηρεσίες (π.χ.  τεχνολογίας), μολονότι τα πανεπιστήμιά της «παράγουν» ειδικούς –εξάλλου, το λάθος έχει ήδη γίνει: η οικονομία της χώρας δεν δομήθηκε ποτέ πάνω σε αυτήν την προοπτική. Έτσι, υπάρχει περιορισμένη ζήτηση για πτυχιούχους -  συνεπώς η διαρροή εγκεφάλων δεν είναι μοναχά  απόρροια υπερεκπαίδευσης και υπερπροσφοράς πτυχιούχων. Επίσης, είναι γνωστή η πολιτική των αναπτυγμένων χωρών να προσελκύουν ήδη εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό από τρίτες -όχι τόσο αναπτυγμένες- χώρες – είναι κι αυτός ακόμη ένας τρόπος προκειμένου να υποσκάπτεται η ανάπτυξη λιγότερο αναπτυγμένων χωρών.

 

Καθένας που ανήκει στη «γενιά των 486 ευρώ» έχει να επιλέξει μεταξύ της συνεισφοράς για την οικοδόμηση μιας νέας οικονομίας απαλλαγμένης από τα λάθη του παρελθόντος και της επιβίωσής του. Ας είμαστε ρεαλιστές – η απάντηση είναι αυτονόητη. Ως νέος με όνειρα και αγάπη για τον τόπο μου δεν προτρέπω κανέναν να μπει στη «μπαγκαζιέρα» της σύγχρονης μετανάστευσης. Δεν έχω, όμως, και άλλη πρόταση για επιβίωση και αυτό είναι το πλέον θλιβερό.

Δώστε το σχόλιο σας ...