Ένα ΌΧΙ για την αυτονομία

08.07.2015
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Ένα ΌΧΙ για την αυτονομία

Τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα ξεπερνούν τα όρια της ίδιας της Ελλάδας. Η σημασία του δημοψηφίσματος δεν περιορίζεται μόνο στις οικονομικές του συνέπειες, ή στις επιπτώσεις του για το μέλλον της Ευρωζώνης. Η απόφαση των Ελλήνων να πουν «Όχι» στον μονόδρομο ενός μέλλοντος το οποίο θα αποτελείται μόνο από λιτότητα ήταν μια άσκηση αυτονομίας

 

 

 

 

Με τον όρο «αυτονομία» δεν αναφέρομαι στη στενή έννοια της εθνικής κυριαρχίας, αλλά στην σύνθετη έννοια την οποία ανέπτυξε ο Κορνήλιος Καστοριάδης. Οι αυτόνομες κοινωνίες, υποστήριξε, φτιάχνουν τους νόμους τους και τους κανόνες τους απελευθερωμένες από αιώνιες αλήθειες κα ετεροκαθορισμένες επιταγές. Οι αυτόνομες κοινωνίες έχουν συνείδηση ότι είναι οι ίδιες  αυτές οι οποίες διαμορφώνουν το μέλλον τους. Οι ετερόνομες κοινωνίες αντιθέτως, αν και δημιουργούνε το δικό τους μέλλον, το αποδίδουν σε υπερφυσικές δυνάμεις οι οποίες δεν υπόκεινται στον έλεγχό τους: τη θέληση των Θεών ή το αόρατο χέρι των Αγορών.

 

Ανεξάρτητα από το αν η νέα κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πετύχει ή αποτύχει στην τήρηση των προεκλογικών της υποσχέσεων, αφήνει κληρονομιά στην υπόλοιπη Ευρώπη την επαναφορά της προτεραιότητας του «πολιτικού» επί του «οικονομικού». Η δημόσια συζήτηση για την οικονομία δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια. Επιμένοντας να ανθίσταται στην αρχή ότι «δεν υπάρχει άλλος δρόμος» και επιμένοντας στην θέση ότι δεν υπάρχουν μονόδρομοι στην πολιτική, ο ΣΥΡΙΖΑ έβαλε τέλος στο νεοφιλελεύθερο μύθο περί ελεύθερης αγοράς, η οποία έχει τους κανόνες της, και η οποία καθορίζει το τι μπορούμε και το τι δεν μπορούμε να κάνουμε. Όχι! Έχουμε λόγο στο τι οικονομία θέλουμε. Έχουμε λόγο στο πώς θα ζήσουμε.

  Η αξίωση της Ελλάδας για αυτονομία δεν αντιτίθεται στην κυριαρχία των άλλων ευρωπαϊκών εθνών. Η αυτονομία, η ικανότητα δηλαδή να αμφισβητήσεις και να αλλάζεις τούς συλλογικούς νόμους, είναι μια καθολική αρχή, η οποία θα έπρεπε να είναι στην καρδιά της Ευρωπαϊκής ιδέας

 

Η οικονομία δεν υπακούει σε φυσικούς νόμους. Δεν είναι αέρας ή ποτάμι. Τα ΑΤΜ δεν σταμάτησαν να λειτουργούν λόγω ξηρασίας χρημάτων, αλλά εξαιτίας της πολιτικής απόφασης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τα οικονομικά μέτρα λιτότητας της τρόικας φανερώθηκαν ως αυτό το οποίο είναι: πολιτικά μέτρα εκφρασμένα στη γλώσσα της οικονομίας. Η αντίσταση της Ελλάδας και η αντιπαράθεση την οποία προκάλεσε έφερε στην επιφάνεια την ευθραυστότητα και τη σχετικότητα των «οικονομικών αληθειών» και των οικονομικών «πρέπει». Ξαφνικά αντί μίας και μόνης οικονομικής αλήθειας, φανερώθηκαν διαμετρικά αντίθετες απόψεις. Από την μία οι νέο-Κεϋνσιανοί Νομπελίστες κατά της λιτότητας, από την άλλοι οι νέο-φιλελεύθεροι οικονομολόγοι της Τρόικας προσκολλημένοι στα δόγματα του Φρίντμαν. Οι οικονομικές θεωρίες ανταγωνίζονται όχι μόνο για το ποια θα εξηγήσει την πραγματικότητα καλύτερα από την άλλη αλλά και για το ποια θα διαμορφώσει την πραγματικότητα κατ’ εικόνα της αφαίρεσής της. Τα οικονομικά δεν είναι φυσική. Δεν περιγράφουν έναν ξεχωριστό, φυσικό κόσμο εκεί έξω ανεξάρτητο από εμάς, όπως ο νόμος της βαρύτητας ο οποίος ότι και να κάνουμε, θα είναι εκεί. Αντιθέτως, οι πολιτικές οι οποίες λαμβάνονται στην βάση της οικονομικής θεωρίας αλλάζουν τον κόσμο τον οποιο περιγράφει η θεωρία. Η εφαρμογή των θεωριών του Φρίντμαν έφτιαξαν έναν νεοφιλελεύθερο κόσμο, στον οποίο οι θεωρίες του προσεγγίζουν όλο και περισσότερο την πραγματικότητα.

 

Η αξίωση της Ελλάδας για αυτονομία δεν αντιτίθεται στην κυριαρχία των άλλων ευρωπαϊκών εθνών. Η αυτονομία, η ικανότητα δηλαδή να αμφισβητήσεις και να αλλάζεις τούς συλλογικούς νόμους, είναι μια καθολική αρχή, η οποία θα έπρεπε να είναι στην καρδιά της Ευρωπαϊκής ιδέας. Η ανυπακοή της Ελλάδος στην κυριαρχία των αγορών είναι μια οικουμενική θέση για την ανάκτηση της δημοκρατίας σε όλη την Ευρώπη, και όχι μια σοβινιστική προστασία των του οίκου της. Το δημοψήφισμα δεν είναι μια απαίτηση από την υπόλοιπη Ευρώπη να υπακούσει στη θέληση της Ελλάδος (άλλωστε τέτοια δύναμη δεν την έχουμε) αλλά μια ύστατη έκκληση για συλλογική επαναθεώρηση των κανόνων πάνω στους οποίους θεσπίστηκε η Ευρωζώνη και η Ε.Ε. και οι οποίοι δεν είναι θεόσταλτοι, πόσο μάλλον όταν είναι τόσο φανερό ότι έχουν αποτύχει.

 

Όλο αυτό το φιλοσοφείν είναι ίσως παράταιρο και αδιάφορο για τον κόσμο που υποφέρει στην Ελλάδα τις συνέπειες της αμείλικτης λιτότητας και μιας συλλογικής τιμωρίας προς χάριν παραδειγματισμού η οποία είναι κατάφωρα δυσανάλογη με όσα τυχόν σφάλματα διέπραξε η χώρα μας στο παρελθόν. Η επιλογή του «Όχι» ενδέχεται να φέρει ακόμα μεγαλύτερα δεινά, οικονομικά και κοινωνικά, τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον. Το οικονομικό σύστημα και οι δυνάμεις που το ελέγχουν επιβραβεύουν την υπακοή με χρήμα και χαμηλά επιτόκια και την ανυπακοή με παραδειγματική σκληρότητα. Κατανοώ πλήρως το 40% των Ελλήνων που ψήφισαν ΝΑΙ διότι φοβήθηκαν ένα αύριο ακόμα χειρότερο από τον σημερινό εφιάλτη. Είναι, ωστόσο, το 60% που ψήφισε ΟΧΙ αυτό το οποίο αξίζει τον θαυμασμό μας, αφού γνωρίζοντας όλους τους κινδύνους και τις πιθανόν ολέθριες συνέπειες της απόφασής του, τόλμησε να αρνηθεί βάζοντας το αίσθημα του δικαίου πάνω από το οικονομικό συμφέρον. Και με κάποιον τρόπο να κάνει το μέλλον, όσο δύσκολο και άδικο να είναι, και λίγο δικό του.

 

 

Δώστε το σχόλιο σας ...