Μια «παλιά» ασθένεια ξαναχτυπά στην Ελλάδα

26.03.2014
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Μεσοπόλεμος. Φυματικές γυναίκες στο σανατόριο Σωτηρία.
Μεσοπόλεμος. Φυματικές γυναίκες στο σανατόριο Σωτηρία.
Η γενιά των παππούδων μας –του 40’- ήταν η πρώτη που έτυχε της πρώτης αποτελεσματικής αντιμετώπισης της. Ύστερα από αρκετές δεκαετίες όμως έκανε την επανεμφάνισή της σε νέα, δριμύτερη μορφή και αρχίζει να ανησυχεί τους επιστήμονες. Η πνευμονολόγος Ιωάννα Χαζίρη διαθέτοντας μια σπάνια εμπειρία τόσο από την συμμετοχή της στην αποστολή των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Τατζικιστάν όσο και από την δουλειά της –σήμερα- στο ειδικό πρόγραμμα της οργάνωσης στο κέντρο της Αθήνας, μεταφέρει στο greeklish.info πολλά από αυτά που πρέπει να γνωρίζουμε για αυτή τη νόσο.  

 

 

 

Τι είναι πραγματικά η φυματίωση και γιατί πρέπει να μας ανησυχεί ξανά;

Η Φυματίωση είναι μια αερογενώς μεταδιδόμενη νόσος που έχει ταλαιπωρήσει την ανθρωπότητα πολλά χρόνια. Τα συμπτώματα της φυματίωσης είναι βήχας, διογκωμένοι λεμφαδένες, πτύελα, αιμόπτυση, πυρετός, νυχτερινές εφιδρώσεις.

Κάποια στιγμή βρέθηκε αποτελεσματική θεραπεία θεωρήσαμε ότι εξαλείφθηκε και ηρεμήσαμε. Τώρα, ωστόσο, επιστρέφει σε μια ανθεκτική  μορφή που οφείλεται στο γεγονός ότι τα στελέχη του μικροβακτηριδίου έχουν αποκτήσει ανθεκτικότητα στα φάρμακα πρώτης γραμμής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, η θεραπεία πρώτης γραμμής που έχουμε να είναι πλέον αναποτελεσματική και να χρειαζόμαστε καινούρια φάρμακα. Η θεραπεία για την ανθεκτική μορφή της νόσου  με τα  υπάρχοντα φάρμακα είναι λιγότερο αποτελεσματική και με περισσότερες παρενέργειες.

Η φυματίωση είναι μια ασθένεια με πολλά επίπεδα: διάγνωση και θεραπεία, ενημέρωση του πληθυσμού ώστε να καταρριφθεί το στίγμα που συνοδεύει έντονα την ασθένεια και περιορίζει σημαντικά την πρόσβαση στην περίθαλψη.

Σήμερα, το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού έχει φυματίωση, ανεξάρτητα από το αν έχει εκδηλώσει τη νόσο. Ένας από τους παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση της νόσου είναι το χαμηλό ανοσοποιητικό. Δηλαδή ένας άνθρωπος με HIV έχει εξαπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσει τη νόσο. Άλλες ευάλωτες ομάδες είναι τα παιδιά (αν και τα παιδιά συνήθως δεν μεταδίδουν την ασθένεια) και γενικότερα οι ακραίες ηλικίες καθώς και οι άνθρωποι με ανοσοκαταστολή λόγω κάποιας θεραπείας όπως π.χ. καρκινοπαθείς. Την εμφάνιση της νόσου ευνοούν επίσης οι κακές συνθήκες διαβίωσης.

Στην παρέμβαση που πραγματοποιούμε οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στο κέντρο της Αθήνας πρόσφατα είδαμε ένα περιστατικό φυματίωσης. Καταφέραμε να δούμε τον ασθενή αρκετές φορές και να πάμε μαζί του στο νοσοκομείο. Φοβήθηκε ωστόσο να μας πάει στους φίλους του για να τους εξετάσουμε, λόγω του στίγματος.

 

Τι μας ανησυχεί περισσότερο σήμερα σχετικά με τη νόσο;

Στην Ελλάδα είχαμε φυματίωση αλλά μετά την ανακάλυψη της αγωγής τα νούμερα μειώθηκαν σημαντικά. Η γενιά του πολέμου του ’40, οι παππούδες μας, ήταν η πρώτη γενιά που είχε πρόσβαση σε αποτελεσματική αγωγή. Το ζητούμενο σήμερα είναι να μην αυξηθούν τα νούμερα.

 

 

Πόσο κοστίζει η αντιμετώπισή της;

Η θεραπεία της φυματίωσης στο σύνολό της έχει ένα υψηλό κόστος. Πέρα από τα φάρμακα, κοστίζει η διάγνωση, η παρακολούθηση, οι εξετάσεις, η διερεύνηση του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος. Παλιότερα η θεραπεία ήταν δωρεάν. Σήμερα ο ασθενής καλείται να πληρώσει το 10-15% της θεραπείας. Αν μάλιστα μιλάμε για την ανθεκτική μορφή της ασθένειας, το κόστος είναι ακόμη μεγαλύτερο.

Στην παρέμβαση που πραγματοποιούμε οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στο κέντρο της Αθήνας πρόσφατα είδαμε ένα περιστατικό φυματίωσης. Καταφέραμε να δούμε τον ασθενή αρκετές φορές και να πάμε μαζί του στο νοσοκομείο. Φοβήθηκε ωστόσο να μας πάει στους φίλους του για να τους εξετάσουμε, λόγω του στίγματος. Ο άνθρωπος αυτός ανήκει στις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες. Κι ενώ θα έπρεπε να έχει  καλή διατροφή, καλές συνθήκες διαβίωσης και πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, είναι άστεγος, χωρίς χρήματα και χαρτιά.

 

 Η έγκαιρη διάγνωση παίζει ρόλο στη θεραπεία; 

Η μη έγκαιρη διάγνωση μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες τόσο για τον ασθενή όσο και για τη δημόσια υγεία.

Εάν κάποιος νοσήσει από φυματίωση και δεν διαγνωστεί νωρίς, τα αποτελέσματα θα είναι καταστροφικά. Ακόμα κι αν αργότερα ο ασθενής μπει σε θεραπευτική αγωγή, το πιθανότερο είναι να φέρει σημαντικές μόνιμες βλάβες. Επίσης ο άνθρωπος αυτός μεταδίδει στους άλλους. Αποτελεσματική θεραπεία σημαίνει ότι ο ασθενής  μέσα στις πρώτες 10 ημέρες μεταδίδει   σημαντικά λιγότερο και στην πορεία δεν μεταδίδει καθόλου. Συνεπώς η έγκαιρη διάγνωση θα έχει ως αποτέλεσμα μικρή βλάβη στον οργανισμό και ελαχιστοποίηση της μετάδοση της νόσου σε άλλους ανθρώπους.

Στη φυματίωση είναι πολύ σημαντική η εκπαίδευση του προσωπικού και του ίδιου του ασθενή ώστε να μην διακοπεί η θεραπεία για τους 6 μήνες που συνήθως διαρκεί. Σε αντίθετη περίπτωση, ρισκάρουμε να κάνουμε πιο ανθεκτικά τα στελέχη. Για την ανθεκτική μορφή της φυματίωσης απαιτείται θεραπεία 24 περίπου, η οποία είναι ιδιαιτέρως επώδυνη λόγω των παρενεργειών. Είναι δύσκολη.

 

 

Τι πρέπει να κάνουμε για να εξαλειφθεί η ασθένεια;

Πλέον, υπάρχουν μορφές φυματίωσης που είναι ανθεκτικές σε όλα τα φάρμακα και αυτό είναι το πλέον τρομακτικό. Χρειαζόμαστε περισσότερη έρευνα και καινούρια φάρμακα.

Επίσης θα πρέπει να μπουν και τα παιδιά στη θεραπεία, καθώς δεν υπάρχουν κατάλληλα σκευάσματα, όπως σιρόπια, και έτσι τα παιδιά υποχρεώνονται να λαμβάνουν τεράστια σε μέγεθος, αναρίθμητα χάπια που κανονικά προορίζονται για τους ενήλικες καθημερινά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα και να μην μπορεί να υπολογιστεί σωστά η δόση, αλλά και τα μωρά να είναι αδύνατο να πάρουν θεραπεία. Οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν ενδιαφέρονται  να δημιουργήσουν σκευάσματα κατάλληλα για παιδιά, καθώς η φυματίωση πλήττει κυρίως τα παιδιά στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Τα φάρμακα για την ανθεκτική  φυματίωση έχουν πολλές παρενέργειες, μία από αυτές είναι η μείωση της ακοής η οποία μπορεί να φτάσει μέχρι την κώφωση. Και μάλιστα μη αναστρέψιμη. Χρειαζόμαστε νέα φάρμακα, πιο φιλικά προς τα παιδιά. Δεν μπορείς να καταδικάζεις ένα παιδί σε κώφωση. Είναι πολύ σκληρό.

Αν και πνευμονολόγος/φυματιολόγος, ούτε εγώ γνώριζα για αυτές τις τρομακτικές ελλείψεις σκευασμάτων για τα παιδιά μέχρι που βρέθηκα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στο Τατζικιστάν σε πρόγραμμα αποκλειστικά για την  ανθεκτική παιδιατρική φυματίωση.

 

 

Ποια ήταν τα αποτελέσματα των φαρμάκων κατά την διάρκεια της αποστολή σας στο Τατζικιστάν; 

Δε θα ξεχάσω τη μικρή Ρουκία, η οποία μας είχε εκπλήξει όλους με την απίστευτη συμμόρφωση της στα φάρμακα. Μια μέρα όμως άρχισε να κλαίει και να λέει ότι δεν θέλει το «κόκκινο χάπι». Αρχικά θεωρήσαμε ότι ήταν μια φυσιολογική αντίδραση στην επώδυνη θεραπεία. Μετά όμως διαπιστώσαμε ότι είχε αλλεργία στο συγκεκριμένο χάπι και καταλάβαινε η ίδια ότι κάτι την πειράζει. Η μικρή τελικά είχε δίκιο κι εμείς άδικο. Η Ρουκία ολοκλήρωσε την αγωγή της και τελικά θεραπεύτηκε.

Από την άλλη μεριά, ο τετράχρονος Ωρίων ήταν η «μεγάλη μας νίκη». Όταν έφτασε στο νοσοκομείο που δουλεύαμε ήταν σε κώμα και υποσιτισμένος. Δεν επικοινωνούσε καθόλου με το περιβάλλον. Ήταν παρατημένος σε ένα κρεβάτι, χωρίς θεραπεία αφού αδυνατούσε να πάρει τα φάρμακα που επέμεναν να του δίνουν από το στόμα. Ήταν καταδικασμένος να πεθάνει. Πιέσαμε να πάρει τη σωστή αγωγή και να γίνει σωστή υποστηρικτική φροντίδα. Τοποθετήσαμε σωληνάκι από τη μύτη για να βάλουμε τα φάρμακα. Ζητήσαμε να τραφεί το παιδί από το σωληνάκι, ενώ του δώσαμε υγρά ενδοφλεβίως.

Από το κώμα, ο Ωρίωνας βγήκε μετά από περίπου 1,5 μήνα, ανοίγοντας τα μάτια του. Μέχρι τον τέταρτο της θεραπείας δεν μιλούσε καν, ενώ στο πρώτο εξάμηνο άρχισε να μιλάει και να κουνιέται. Στους 7 μήνες, ο Ωρίωνας μπορούσε να παίζει μπάλα με τον αδερφό του.

 

 

 

Υποστηρίξτε τη δράση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα κατά της φυματίωσης

Με €60, εξασφαλίζουμε την εξάμηνη φαρμακευτική αγωγή για έναν ασθενή με φυματίωση. Μπορείτε κι εσείς να συμβάλλετε στον αγώνα κατά της φυματίωσης υποστηρίζοντας τη δράση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα εδώ: support.msf.gr/node/54

Υπογράψτε το Μανιφέστο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για την Πολυανθεκτική Φυματίωση εδώ

 

 

Δώστε το σχόλιο σας ...