Η ανατρεπτική ιδέα ενός μουσείου στην Πλάκα

18.05.2014
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Το Παιδικό Μουσείο στην Πλάκα
Το Παιδικό Μουσείο στην Πλάκα .

Η 18 Μαΐου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Μουσείων. Φέτος, με αυτή την αφορμή ανοίγουμε τις πόρτες ενός μουσείου διαφορετικού από τ’ άλλα. Ενός μουσείου όπου τα εκθέματα βγαίνουν από τις προθήκες, όπου η επαφή με τα αντικείμενα επιβάλλεται, όπου συναντάς συλλογές από χρώματα, ήχους και χαμόγελα. Ένα μουσείο που δεν υποδέχεται απλώς τους επισκέπτες του αλλά ταξιδεύει το ίδιο για να τους συναντήσει. Το Παιδικό Μουσείο γεννήθηκε ως ιδέα στο Μπρούκλιν της Αμερικής στα τέλη του 19ου αιώνα. Στην Ελλάδα βρήκε στέγη σε ένα νεοκλασικό κτίριο της Πλάκας τα τελευταία 20 χρόνια κερδίζοντας τις εντυπώσεις μικρών και μεγάλων επισκεπτών, Ελλήνων και ξένων. Η Φανή Λαμπαδαρίου, Υπεύθυνη Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, μας εξηγεί τους στόχους του που το κάνουν τόσο διαφορετικό βοηθώντας μας να κατανοήσουμε γιατί «Τα παιδικά μουσεία είναι για κάποιον παρά για κάτι», όπως εύστοχα σχολίασε κάποτε ο MichaelSpock, διευθυντής του Παιδικού Μουσείου της Βοστόνης.

 

 

 1.  Ποια είναι η ταυτότητα του Παιδικού Μουσείου (ΠΜ);

Το Παιδικό Μουσείο είναι ένα μουσείο ειδικά σχεδιασμένο για τις ανάγκες και τις δυνατότητες των παιδιών. Τα εκθέματά του είναι τρισδιάστατα θεματικά περιβάλλοντα, ειδικά σχεδιασμένα για να ενθαρρύνουν την εξερεύνηση της θεματικής τους με βιωματικό τρόπο. Απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας έως 12 χρόνων, γονείς και εκπαιδευτικούς, και σε οποιονδήποτε πρωτομαθαίνει και ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη του παιδιού.

 

 2.  Σύμφωνα με επίσημο ορισμό τα μουσεία ικανοποιούν μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ανάγκη. Στην περίπτωση του ΠΜ, ποια θα λέγατε ότι είναι αυτή;

Σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό του ICOM (International Council of Museums) Μουσείο είναι «ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό, που έχει ως έργο του τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση και την έκθεση τεκμηρίων του ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία»

Τα παιδικά μουσεία υπάρχουν για να εξυπηρετούν τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών, αλλά και όσων πρωτομαθαίνουν, αναπτύσσοντας εκθέματα και προγράμματα, σύμφωνα με τις  σύγχρονες παιδαγωγικές θεωρίες,  που δίνουν έμφαση στην πολύπλευρη ανάπτυξη του παιδιού, στην ερευνητική μάθηση, στις κοινωνικές δεξιότητες και στον διαφορετικό τρόπο μάθησης. Τα εκθέματα στα παιδικά μουσεία σχεδιάζονται διαθεματικά και διεπιστημονικά. Αποτελούν ένα τρισδιάστατο περιβάλλον δίνοντας την ευκαιρία στα παιδιά να μάθουν πώς να μαθαίνουν, αποκτώντας πραγματικές εμπειρίες. Χρησιμοποιώντας τις συλλογές δημιουργικά, παίζουν  ρόλους  και μεταμφιέζονται, κατανοούν πώς λειτουργεί κάτι, κατασκευάζουν, αξιοποιούν όλες τις αισθήσεις  και το σώμα τους. Μαθαίνουν  να αγαπούν το μουσείο, να λένε ελεύθερα τη γνώμη τους- χωρίς το άγχος του λάθους, να πειραματίζονται, να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους, να παίζουν, να φαντάζονται, να δημιουργούν, να συνεργάζονται, να εμπιστεύονται, να προσπαθούν, να αξιολογούν, να παρατηρούν, να συγκρίνουν, να κατανοούν τι συμβαίνει στον κόσμο που τα περιβάλλει και να νιώθουν πιο σίγουρα για τον εαυτό τους.

 Ασφαλώς και τα παιδιά είναι πιο απαιτητικοί επισκέπτες από τους ενήλικες και δεν χαρίζονται σε κανέναν. Τα παιδιά διακρίνονται από αφοπλιστική ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα

 

3.  Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια καινοτομία όσον αφορά στο μουσειακό θεσμό; Αν ναι, για ποιο λόγο;

Ο θεσμός των ΠΜ ήταν και συνεχίζει να είναι μια καινοτομία στο χώρο των μουσείων αν και τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα μουσεία εντάσσουν στη λειτουργία τους εργαλεία και μεθόδους που θα τα φέρουν πιο κοντά στο κοινό (εκπαιδευτικά προγράμματα, εκπαιδευτικά φυλλάδια – οδηγοί, ψηφιακά παιχνίδια κλπ.). Το ΠΜ επιδιώκει να φέρει τα παιδιά από τη βρεφική τους ηλικία κοντά στα μουσεία, να τα κάνει να τα αγαπήσουν ώστε μεγαλώνοντας η επίσκεψη στο μουσείο να μην εντάσσεται μόνο μέσα στο σχολικό πλαίσιο των εκπαιδευτικών επισκέψεων αλλά να αποτελεί μέρος της αξιοποίησης του χρόνου που περνά μαζί η οικογένεια.

 

4.  Ποια είναι τα κοινά σημεία και ποιες οι βασικές διαφορές του ΠΜ με κάποιο άλλο μουσείο;

«Τα ΠΜ είναι για κάποιον παρά για κάτι». Με αυτή τη φράση ο MichaelSpock, διευθυντής του ΠΜ της Βοστόνης για 23 χρόνια και ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του κινήματος, έδωσε τον πιο επιτυχημένο συνοπτικό ορισμό των ΠΜ.  Οι δύο πρώτες βασικές διαφορές με τα παραδοσιακά μουσεία είναι ότι ένα ΠΜ είναι ανθρωποκεντρικό και σχεδιάζεται με βάση τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού και του κόσμου που τα περιβάλλει. Επίσης, τα εκθέματα των Παιδικών Μουσείων είναι έξω από προθήκες και είναι διαδραστικά. Ενθαρρύνεται η άμεση επαφή του κοινού με τα αντικείμενα (hands on) και σχεδιάζονται με σεβασμό στις ανάγκες και τις δυνατότητες της κάθε ηλικίας καθώς και στη διαφορετικότητα των επισκεπτών και στην ποικιλία των ενδιαφερόντων τους. Τα Παιδικά Μουσεία είναι χώροι που υποστηρίζουν την κοινή μάθηση παιδιών και ενηλίκων, εφόσον όλοι μπορούν να αισθανθούν άνετα και να λειτουργήσουν χωρίς άγχος, έχοντας την επιλογή του θέματος και του χρόνου που θα διαθέσουν. Ένα πρώτο βασικό κοινό σημείο του ΠΜ με άλλα μουσεία είναι η διάθεση, καταγραφή και συντήρηση  συλλογών με σκοπό να υποστηρίξει τη λειτουργία των εκπαιδευτικών του προγραμμάτων και τα εκθέματά του. Επίσης, η μελέτη, ο σχεδιασμός και η δημιουργία εκθεμάτων καθώς και ο σχεδιασμός και η υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

 

5.  Πρόκειται για ένα μουσείο αποκλειστικά για παιδιά; Ποιο είναι το κοινό του;

Το κοινό του ΠΜ είναι παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικοί, φοιτητές αλλά ενήλικες κάθε ηλικίας και ειδικότητας που συμμετέχουν στο εθελοντικό πρόγραμμα του ΕΠΜ αλλά και όποιος ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη του παιδιού. Οι ενήλικοι που τα συνοδεύουν έχουν την ευκαιρία να παρατηρούν τα παιδιά τους να συναναστρέφονται με άλλα παιδιά, να παίζουν μαζί τους, να συζητούν με άλλους γονείς και να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα εκπαίδευσης και διαπαιδαγώγησης.

 

 6.  Τι είδους εκθέματα φιλοξενούνται στο χώρο;

Τα εκθέματα είναι τρισδιάστατα περιβάλλοντα που δίνουν στον επισκέπτη τη δυνατότητα να ασχοληθεί με τη θεματική που πραγματεύονται, με συμμετοχικό τρόπο μέσα από τη χρήση αντικειμένων. Τα εκθέματα: σχεδιάζονται για να διεγείρουν και να αξιοποιούν τις 5 αισθήσεις, χρησιμοποιούν τις συλλογές με δημιουργικό τρόπο, στηρίζονται στο «παιχνίδι ρόλων» και τη μεταμφίεση, λειτουργούν ως χώροι πειραματισμού και προσέγγισης των φυσικών επιστημών, βασίζονται στη μίμηση των δραστηριοτήτων που κάνουν οι ενήλικοι ή οι εργαζόμενοι, δίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να συναρμολογήσουν αντικείμενα, να κατασκευάσουν κάτι και να το  πάρουν μαζί τους, να οικοδομήσουν τη γνώση πάνω στην ήδη υπάρχουσα, προσφέρουν έδαφος για καλές ερμηνείες (εμψύχωση, παιχνίδι ρόλων).

Τα εκθέματα απευθύνονται σε παιδιά έως 12 χρόνων, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς τους. Στην κάθε αίθουσα του μουσείου αναπτύσσεται ένα θεματικό περιβάλλον, το οποίο στόχο έχει να προκαλέσει την περιέργεια και το ενδιαφέρον του κοινού. Το κοινό ζωντανεύει και ερμηνεύει το έκθεμα με τη συμμετοχή του και αποκτά χειροπιαστές εμπειρίες που συμβάλλουν στην εξέλιξη των ικανοτήτων του. Το παιδί μαθαίνει πρώτα τις δυνάμεις του, ανακαλύπτει τις ικανότητές του μέσα από ερεθίσματα που του δίνει το περιβάλλον–έκθεμα και παράλληλα προσεγγίζει το θέμα -τις ποικίλες μορφές γνώσης- με ενοποιημένη μορφή. Από το 1994, που δημιουργήθηκε το ΠΜ στην Πλάκα περισσότερα από 25 εκθέματα έχουν αναπτυχθεί και αγαπηθεί από τα παιδιά.

 

7.  Βάσει της εμπειρίας σας, τα παιδιά είναι πιο απαιτητικοί επισκέπτες από τους ενήλικες; Για ποιο λόγο;

Ασφαλώς και είναι πιο απαιτητικοί επισκέπτες από τους ενήλικες και δεν χαρίζονται σε κανέναν. Τα παιδιά διακρίνονται από αφοπλιστική ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα.  Εκείνα είναι που αποφασίζουν σε ποιο έκθεμα και πόσο χρόνο θα αφιερώσουν.  Το ΠΜ στεγάζεται σε ένα πανέμορφο νεοκλασικό κτίριο με δύο διαφορετικές εισόδους, μία που οδηγεί στα εκθέματα του ισογείου και μία που οδηγεί στα εκθέματα του πρώτου ορόφου.  Υπάρχουν οικογένειες που αν και έρχονται συστηματικά εδώ και μήνες δεν έχουν ανακαλύψει ακόμη όλα εκθέματα του Μουσείου γιατί το παιδί τους επιλέγει κάθε φορά να επισκέπτεται μόνο τα δύο αγαπημένα του εκθέματα.

 

8.  Τι μπορεί να κερδίσει κάποιος από μια περιήγηση στο ΠΜ; Μπορεί να ασκήσει επίδραση και αν ναι, τι είδους;

Η λογική του “Μαθαίνω πώς να μαθαίνω” διέπει τη λειτουργία όλων των εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων μας. Στόχος μας είναι μέσα από τα εκθέματα αλλά και τις δράσεις που αναπτύσσουμε να γίνει η επίσκεψη στο μουσείο μια ευχάριστη εμπειρία προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τις δυνατότητες των παιδιών, να συζητήσουν, να κινηθούν ελεύθερα στο χώρο, να ανταλλάξουν ιδέες, εμπειρίες και να εκφράσουν τις απορίες τους αλλά και μέσα από τα εκθέματα του μουσείου να  αναπτυχθούν οι ικανότητες των παιδιών για παρατήρηση, έρευνα και κατανόηση των αντικειμένων του φυσικού και τεχνητού κόσμου.

 

 9.  Πώς έχει ανταποκριθεί το κοινό μέχρι σήμερα;

Το ΠΜ Μουσείο δημιουργήθηκε στην Πλάκα πριν από 20 χρόνια, το 1987. Το κοινό αγκάλιασε από την αρχή την πρόταση που έφερνε το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο για τη μουσειακή εκπαίδευση στην Ελλάδα. Κάθε χρόνο το παιδικό μουσείο υποδέχεται 50.000 άτομα, μικρούς και μεγάλους.

 

10.  Αναπτύσσονται άλλες πρωτοβουλίες εντός και εκτός του μουσείου;

Το Ελληνικό ΠΜ σχεδιάζει και υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα σε άλλα μουσεία, στα σχολεία, δημοτικά και γυμνάσια, σε εργοστάσια, σε νοσοκομεία αλλά και σε περιοχές εκτός Αθηνών με στόχο να προσεγγίσει το κοινό που για γεωγραφικούς λόγους δεν έχει τη δυνατότητα να το επισκεφτεί. Έχει επίσης σχεδιάσει μουσειοσκευές, εκπαιδευτικά κουτιά με αντικείμενα από τις συλλογές του Mουσείου και ιδέες για δραστηριότητες, που προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα των παιδιών και ταξιδεύουν στο σχολείο. Από το 2013, το ΕΠΜ έχει αναλάβει τη μελέτη, το σχεδιασμό και την υλοποίηση του εκπαιδευτικού έργου «Κινητό Μουσείο» (μια δωρεά του Ίδρυματος Σταύρος Νιάρχος) με σκοπό να ταξιδέψει σε 30  προορισμούς σε όλη την Ελλάδα μέχρι το τέλος του 2014. 

 

11.  Που άλλου λειτουργεί ο θεσμός αυτός;

Ο θεσμός των ΠΜ ξεκίνησε στο Μπρούκλιν(ΗΠΑ) το 1899.  Το αμέσως επόμενο ΠΜ δημιουργήθηκε στη Βοστώνη το 1913, ένα μουσείο που αποτέλεσε για εμάς πρότυπο και βασικό σταθμό για τη δημιουργία του Παιδικού Μουσείου της Αθήνας. Η ιδέα της δημιουργίας ενός ΠΜ στην Αθήνα, γεννήθηκε στις αρχές του 1980 όταν η ιδρύτρια του ΕΠΜ, Σοφία Ρωκ-Μελά πήγε στο ΠΜ της Βοστώνης για να πραγματοποιήσει την πρακτική της άσκηση και γνώρισε τον μαγικό κόσμο των ΠΜ. Σήμερα λειτουργούν περισσότερα από 700 ΠΜ σε όλον τον κόσμο που εξυπηρετούν τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών.

 

12.  Φέτος, το ΠΜ συμπληρώνει 20 χρόνια λειτουργίας στην Ελλάδα. Τί περιλαμβάνει ο μέχρι τώρα απολογισμός;

Ο μέχρι τώρα απολογισμός είναι τόσο πλούσιος σε αριθμούς, εμπειρίες, συνεργασίες, συναισθήματα, χαμόγελα που μας κάνει να αισθανόμαστε χαρά και περηφάνια αλλά και μεγάλη ευθύνη για τη συνέχιση του έργου μας με την ίδια συνέπεια, ποιότητα, κέφι και μεράκι. Από το 1994 μέχρι σήμερα στο ΠΜ έχουν σχεδιαστεί και δημιουργηθεί 25 διαδραστικά εκθέματα  και περισσότερα από 750.000 παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικοί, φοιτητές έχουν επισκεφθεί το Παιδικό Μουσείο και έχουν λάβει μέρος στα εκπαιδευτικά προγράμματα που έχει πραγματοποιήσει.

 

 

Επισκεφτείτε τον ιστότοπο του Παιδικού Μουσείου για πληροφορίες

 

 

 

 

 

 

 

 

Δώστε το σχόλιο σας ...