Πως ένας ακαδημαϊκός επιμορφώνει έναν.. εκπαιδευτικό

18.12.2014
  • Γραμματοσειρά
    - +
    K2_DOUBLE_INCREASE_FONT_SIZE
Καστρινάκη Αγγέλα, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και Καραμανωλάκης
Καστρινάκη Αγγέλα, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας και Καραμανωλάκης Βαγγέλης, Επίκουρος Καθηγητής Θεωρίας & Ιστορίας της Ιστοριογραφίας

Τα ερευνητικά τους αντικείμενα είναι διαφορετικά. Ο Καραμανωλάκης Βαγγέλης ερευνά την διδασκαλία της ιστορίας και η Καστρινάκη Αγγέλα διδάσκει νεοελληνική φιλολογία. Παρόλα αυτά έχουν ένα κοινό: είναι ανάμεσα στους Έλληνες επιστήμονες που μετατρέπουν για λίγες ώρες δημοτικές βιβλιοθήκες* σε.. αίθουσες διδασκαλίας για καθηγητές μέσης εκπαίδευσης. Αρχαία κ' νέα ελληνικά, Ιστορία και Οικονομία ενσωματώνονται επιδέξια σε 4 κύκλους μαθημάτων του προγράμματος «Από την έρευνα στη διδασκαλία» που συνδιοργανώνει το Κ.Ι.Κ.Π.Ε. και οι συνεργαζόμενες με το Future Library βιβλιοθήκες για να ενημερωθούν εκπαιδευτικοί και ευρύ κοινό για τις τεχνικές της επιστημονικής έρευνας.

 
 
   

Εδώ και 18 χρόνια η Πεζογράφος Αγγέλα Καστρινάκη διδάσκει στο παραθαλάσσιο Ρέθυμνο στο Τμήμα Φιλολογίας του campus του Πανεπιστημίου Κρήτης και προετοιμάζεται εξαντλητικά για τα μαθήματα καθώς μέσα στους 120 κατά μέσο όρο φοιτητές που παρακολουθούν την παράδοση κάποιοι έχουν υψηλότατες απαιτήσεις στις οποίες οφείλει να ανταποκριθεί . Όπως λέει η ίδια,  δεν γράφει  καμιά επιστημονική εργασία πριν περάσει από τη βάσανο της τάξης. Έχει τιμηθεί με το Βραβείο ειρήνης και φιλίας Αμπντί Ιπεκτσί, για μελέτες σχετικές με την εικόνα του Τούρκου σε ελληνικά μυθιστορήματα, και με το Κρατικό βραβείο δοκιμίου για τη μονογραφία.

 

Βορειότερα, στην Αθήνα, ο συνάδελφος της Βαγγέλης Καραμανωλάκης είναι επίκουρος καθηγητής της Θεωρίας και Ιστορίας της Ιστοριογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Γενικός Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας(ΑΣΚΙ). Έχοντας σπουδάσει παιδαγωγικά στην Αθήνα και Ιστορία σε Αθήνα και Βιέννη, σήμερα ερευνά την ιστορία της ιστοριογραφίας, τη θεωρία και διδασκαλία της ιστορίας, την ιστορία των πανεπιστημίων, καθώς και τη μεταπολεμική ελληνική ιστορία.  Έχει δημοσιεύσει δυο βιβλία, καθώς και ένα σημαντικό αριθμό άρθρων στα ελληνικά και αγγλικά.

Εντύπωση έκανε η επιμονή αρκετών συναδέλφων Μέσης Εκπαίδευσης στο πως διδάσκονται θέματα όπως ο ελληνοϊταλικός πόλεμος σε μαθητές άλλων εθνικοτήτων (λ.χ. ιταλικής ή αλβανικής)

 

Η Αγγέλα Καστρινάκη και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης μιλάνε στο greeklish.info για τα θέματα που επέλεξαν για τις διαλέξεις τους στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κορίνθου στις 5-6 Δεκεμβρίου στην προσπάθειά τους να παρουσιάσουν στις εισηγήσεις τους, τις μεθόδους και τα πορίσματα της επιστημονικής έρευνας. 

 

 

Παρουσιάζοντας ένα ιστορικό γεγονός όπως ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος

 

Την είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, από την 28η Οκτωβρίου του 1940, έως τη συνθηκολόγηση τον Απρίλιο του 1941 επέλεξε ως θέμα ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης στην διάλεξή του. Η επιλογή του θέματος προέκυψε όχι μόνο από την παρουσία του στο σχολικό πρόγραμμα Ιστορίας, όσο κυρίως γιατί συνδέεται με την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, μια εξαιρετικά σημαντική επέτειο στη σχολική ζωή. Ο κύριος λόγος που επέλεξε ένα τέτοιο θέμα ήταν όπως λέει ο ίδιος «η ανάγκη να συζητήσουμε νηφάλια το περιεχόμενο και τη σύγχρονη νοηματοδότηση των εθνικών επετείων, σύμφωνα με τα πρόσφατα πορίσματα της ιστορικής έρευνας αλλά και τις πολιτικές και κοινωνικές συγκυρίες, ήταν  ο κύριος λόγος της επιλογής».

 

Εκκινώντας από τη βασική αρχή ότι η ιστορία είναι κριτική σκέψη και όχι αποστήθιση, ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης επιχείρησε κυρίως να παρουσιάσει ορισμένες βασικές σκέψεις γύρω από το πώς παρουσιάζουμε, πέρα από γεγονοτολογικές προσεγγίσεις, ένα ιστορικό θέμα, συνδέοντάς το με τα πιο πρόσφατα πορίσματα της  βιβλιογραφικής και αρχειακής έρευνας. «Μια τέτοια διάλεξη δεν αποσκοπεί στη μεταλαμπάδευση όσο κυρίως στην ευαισθητοποίηση των συναδέλφων της Μέσης Εκπαίδευσης και στη γνωριμία τους με νέες θεωρίες και έρευνες» λέει ο ίδιος, άλλωστε «Αποτελεί εδραία αντίληψή μου ότι  το επίπεδο των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα είναι υψηλό, παρά το γεγονός, το οποίο επιχειρούν να θεραπεύσουν πρωτοβουλίες όπως αυτή του ΚΙΚΠΕ, ότι υπάρχουν σημαντικότατες ελλείψεις στην επιμόρφωσή του»

 

 

Εξηγώντας την πολιτική διάκριση αριστεράς-δεξιάς μέσα από τον Σιούλα τον Ταμπάκο

 ..εμπλουτίζει τις γνώσεις των καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να κάνουμε στην τάξη ερωτήσεις που οξύνουν την αντιληπτική ικανότητα των μαθητών

 

«Ο Σιούλας ο ταμπάκος» από το βιβλίο «Τέλος της μικρής μας πόλης» του Δημήτρη Χατζή ήταν το διήγημα που επέλεξε να παρουσιάσει η Αγγέλα Καστρινάκη καθότι αποτελεί αγαπημένο ανάγνωσμα καθηγητών και μαθητών, ενώ ταυτόχρονα είχε αποτελέσει αντικείμενο δύο επιστημονικών εργασιών της. «Τα ερωτήματα που εγείρει το κείμενο σχετίζονται και με την πολιτική διάκριση αριστερά-δεξιά, χωρίς την οποία δύσκολα κατανοεί κανείς τη λογοτεχνία του 20ού αιώνα. Είναι λοιπόν μια πρόκληση να μπορέσει κανείς να μιλήσει στα παιδιά γι’ αυτό το τόσο κεντρικό ζήτημα, με τρόπο κατά το δυνατόν απλό και αντικειμενικό» λέει η ίδια.

 

Για τις ανάγκες της πολύ συμπυκνωμένης διάλεξης στην Κόρινθο η Καστρινάκη έφτιαξε ένα αναλυτικό σχέδιο του μαθήματος, το οποίο είχαν μελετήσει οι καθηγητές που συμμετείχαν, όπως είχαν διαβάσει προσεκτικά και το κείμενο (το διήγημα) το οποίο ανέλυε. «Έτσι η διάλεξη της μιας ώρας αντιστοιχούσε σε έξι-επτά ώρες κανονικού μαθήματος, όπως θα το έκανα στην τάξη του πανεπιστημίου. Ανέπτυξα τον τρόπο με τον οποίο αναλύω ένα διήγημα στα μαθήματά μου: την περίληψη και τη σημασία της (ότι συνιστά ερμηνεία), το πώς εμπλέκω τη βιογραφία του συγγραφέα και την ιστορία της εποχής. Προχώρησα στα προβληματικά σημεία του κειμένου, δείχνοντας τις αντιφάσεις του, την ταλάντευση του συγγραφέα ανάμεσα σε αντικρουόμενες αξίες. Αυτό δεν είναι ορατό διά γυμνού οφθαλμού, συνιστά λοιπόν μια πρώτη «επιστημονική» παρατήρηση. Εξήγησα την αντίφαση με βάση την ιστορία του κειμένου, τις μεταμορφώσεις του από την α΄ στη β΄ έκδοση, κάτι που επίσης χρειάζεται μια ειδική επιστημονική ματιά για να έρθει στην επιφάνεια. Τέλος, έδειξα τη μορφή ενός παράξενου ήρωα του διηγήματος σε άλλα παράλληλα κείμενα. Η επιστημονική αυτή προσέγγιση εμπλουτίζει τις γνώσεις των καθηγητών της Μέσης Εκπαίδευσης και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να κάνουμε στην τάξη ερωτήσεις που οξύνουν την αντιληπτική ικανότητα των μαθητών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα τα επιστημονικά θέματα που ανακινήθηκαν μπορούν να μεταφερθούν στη μαθητική τάξη».

 

 

Ερωτήσεις του κοινού που τράβηξαν την προσοχή

 

Οι ερωτήσεις του κοινού ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες λέει ο Καραμανωλάκης Βαγγέλης και σε σημαντικό βαθμό συνδέονταν με τη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας στο σχολείο.Ο ίδιος εντυπωσιάστηκε από την επιμονή αρκετών συναδέλφων της Μέσης Εκπαίδευσης στο πως διδάσκονται θέματα όπως ο ελληνοϊταλικός πόλεμος σε μαθητές άλλων εθνικοτήτων (λ.χ. ιταλικής ή αλβανικής). «Κάτι τέτοιο αποτυπώνει τη συνθετότητα των προβλημάτων που καλείται να αντιμετωπίσει ο εκπαιδευτικός στην τάξη, με βάση τις εξελίξεις στην ελληνική κοινωνία των τελευταίων δεκαετιών»

 

 

Η βασική ερώτηση για την Καστρινάκη Αγγέλα ήταν τι από τα πολύπλοκα αυτά ζητήματα μπορεί να περάσει σε μια μαθητική τάξη. Όπως λέει όμως η ίδια  «Δεν έχω απάντηση-πασπαρτού. Θεωρώ ότι δεν πρέπει να αποκρύπτουμε τα προβλήματα ή τα αδύναμα σημεία ενός κειμένου –οπωσδήποτε να μην μυθοποιούμε–, από την άλλη όμως πρέπει να σταθμίζουμε την προσληπτική ικανότητα κάθε ηλικίας. Σε κάθε τάξη επίσης, υπάρχουν πολλά επίπεδα προσληπτικής ικανότητας, και ένα καλό μάθημα θα πρέπει να τα καλύπτει όλα: από το παιδί που μπορεί να προσλάβει μονάχα το παραμύθι, έως εκείνο που καταλαβαίνει το πολύπλοκο ζήτημα της εσωτερικής αντίφασης ενός κειμένου»

 

 

*Ναύπακτος, Κόρινθος, Χανιά και Δράμα 

 

Δώστε το σχόλιο σας ...